Nie składałeś wniosku, a musisz zapłacić koszty rozgraniczenia? Czy to zgodne z prawem?

Sąsiad złożył wniosek do urzędu gminy o rozgraniczenie Waszych nieruchomości. Według Ciebie granica nie była sporna, aczkolwiek sąsiad miał wątpliwości co do jej przebiegu. Postępowanie zostało przeprowadzone, decyzja została wydana, a na końcu otrzymałeś postanowienie, w którym urząd obciążył również Ciebie kosztami postępowania, zobowiązując do zapłaty 50% ich wysokości. Czujesz zatem frustrację. Dlaczego masz ponosić koszty rozgraniczenia, skoro to nie Ty byłeś inicjatorem całego postępowania, a ponadto nie kwestionowałeś przebiegu granicy? Czy obciążenie Cię kosztami w takim przypadku jest zgodne z prawem?

Na czym polega rozgraniczenie?

Rozgraniczenie polega na ustaleniu przebiegu granic między sąsiadującymi działkami, gdy ich dotychczasowy przebieg jest sporny lub niejasny. Celem postępowania jest bowiem ustalenie przebiegu ich granic poprzez określenie położenia punktów i linii granicznych, a także utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiedniej dokumentacji. Czynności te wykonuje upoważniony geodeta, a postępowanie prowadzone jest przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Najważniejszym dokumentem jest protokół graniczny. W przypadku sporu co do przebiegu granicy może zostać zawarta ugoda. Jest ona wiążąca dla stron i ma moc ugody sądowej. Jeżeli nie dojdzie do zawarcia ugody, postępowanie kończy się wydaniem decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, o ile istnieje możliwość ustalenia przebiegu granicy na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.

Jeżeli jednak istnieje spór co do przebiegu granicy i właściciele sąsiadujących nieruchomości nie dojdą do porozumienia, ewentualnie nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu, wówczas o rozgraniczeniu decyduje sąd.

Po wydaniu decyzji organ administracyjny postanowieniem orzeka o rozdziale kosztów postępowania. Na postanowienie to w terminie 7 dni można złożyć zażalenie.

Kto płaci za rozgraniczenie?

Sam fakt, że to nie Ty złożyłeś wniosek o rozgraniczenie, nie oznacza, że nie możesz zostać zobowiązany do poniesienia części kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W Kodeksie cywilnym znajduje się przepis, który mówi o tym, że właściciele gruntów sąsiadujących ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie. Nie jest zatem istotne, czy to na Twój wniosek zostało wszczęte postępowanie, czy na wniosek sąsiada. Koszty postępowania co do zasady dzielone są po połowie.

Zasada ta pomimo, że ujęta jest w przepisach Kodeksu cywilnego, to znajduje zastosowanie również w postępowaniach administracyjnych. Wynika to z powoływanej bardzo często w uzasadnieniach postanowienia Uchwały Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. (sygn. I OPS 5/06), w której Sąd orzekł o możliwości obciążenia kosztami rozgraniczenia wszystkich stron będących właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko strony, która żądała wszczęcia postępowania. Dlaczego? Dlatego, że w przypadku istnienia sporu co do przebiegu sąsiadujących granic, ich ustalenie obiektywnie leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Wszyscy bowiem właściciele nieruchomości obiektywnie powinni być zainteresowani ustaleniem jednoznacznej linii granicznej terenu, do którego posiadają prawo własności.

Interes prawny w rozgraniczeniu

W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uważać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego w ogóle nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Może zatem uważać, że nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które – w jego ocenie – zostało wszczęte zbyt pochopnie. To bardzo często powoływany argument przez osoby, które nie zgadzają się z obciążeniem ich kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Niemniej jednak uznaje się, że ustalenie spornej granicy pozostaje w interesie prawnym wszystkich właścicieli sąsiadujących gruntów. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane również w interesie właściciela nieruchomości, który nie kwestionował przebiegu granicy.

Ponadto przyjmuje się, że branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania, a zatem również takiego właściciela, który nie wystąpił z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości.

Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie organ gminy automatycznie może podzielić koszt wynagrodzenia geodety równo pomiędzy wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości.

Kluczowe pytanie: czy rzeczywiście istniał spór?

Nie można traktować reguły ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego po połowie jako bezwzględnej zasady obowiązującej w każdej sprawie. W takich sprawach znaczenie bowiem mogą mieć różne okoliczności. Przede wszystkim należy rozważyć, czy w konkretnym przypadku rzeczywiście istniał obiektywny spór dotyczący przebiegu granicy.

Potrzeba przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego może zachodzić także w przypadku, gdy nie ma konfliktu między sąsiadami co do przebiegu granicy, jednakże wcześniej ustalone znaki graniczne zostały przesunięte, uległy uszkodzeniu lub zniszczeniu i brak jest dokumentów, które pozwalają na określenie ich pierwotnego położenia. Jeżeli jednak takie dokumenty istnieją, wówczas można poddać w wątpliwość istnienie sporu co do przebiegu granicy, a także podstaw do rozgraniczenia nieruchomości. W takiej sytuacji wątpliwe może być przyjęcie, że koszty postępowania rozgraniczeniowego mają zostać poniesione przez wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości, jeżeli nie żądali rozgraniczenia, a rozgraniczenie nie zostało przeprowadzone w ich interesie.

Jak zaskarżyć postanowienie o kosztach?

Przede wszystkim w pierwszej kolejności przeanalizuj treść postanowienia. Sprawdź:

• czy wydane zostało na odpowiedniej podstawie prawnej,
• czy zawiera uzasadnienie, które jest logiczne i spełnia zasady określone w przepisach prawnych,
• czy podana kwota obejmuje wyłącznie koszty poniesione w interesie stron postępowania, a nie koszty wynikające z ustawowych obowiązków organów prowadzących postępowanie,
• czy organ wyjaśnił, na jakiej podstawie i w jakich częściach rozdzielił koszty postępowania.

Od postanowienia o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego przysługuje możliwość wniesienia zażalenia do samorządowego kolegium odwoławczego. Termin jest krótki i wynosi 7 dni liczonych od dnia doręczenia postanowienia, dlatego nie warto z tym zwlekać.

Pamiętaj! Zażalenie możesz wnieść na postanowienie o kosztach, natomiast od wydanej decyzji o rozgraniczeniu przysługuje możliwość żądania przekazania sprawy sądowi. Na zgłoszenie takiego żądania masz 14 dni liczonych od dnia doręczenia decyzji. To odrębna ścieżka, która nie zastępuje zażalenia na koszty postępowania.

Co zrobić, gdy otrzymasz postanowienie o kosztach?

1. Sprawdź datę doręczenia i od razu zanotuj termin, do którego możesz złożyć zażalenie.
2. Przeczytaj dokładnie uzasadnienie postanowienia. Zwróć uwagę na to, w jaki sposób organ uzasadnił rozdział kosztów.
3. Zbierz dodatkową dokumentację, jeżeli nie znajduje się w aktach sprawy.
4. Jeżeli masz wątpliwości, czy złożyć zażalenie, albo nie wiesz, co powinieneś napisać w uzasadnieniu, skonsultuj sprawę z prawnikiem.

Podsumowanie

Obciążenie kosztami rozgraniczenia właściciela nieruchomości, który nie złożył wniosku o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, co do zasady jest zgodne z prawem, gdyż postępowanie takie służy sąsiadom obu stron granicy. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku zasadne jest rozdzielenie kosztów rozgraniczenia po połowie. Wysokość kosztów, sposób ich podziału i uzasadnienie postanowienia można zakwestionować, jednakże w krótkim terminie.

Chcesz dowiedzieć się więcej?
Na stronie Kancelarii znajdziesz opis usługi w sprawach dotyczących rozgraniczenia nieruchomości. Możesz także poszukać więcej informacji na blogu GRUNTownie.

___
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Każdy przypadek zależy od konkretnych okoliczności, dlatego przed podjęciem decyzji warto skonsultować swoją sprawę z prawnikiem.